Ţolendur og gerendur, sekt og sakleysi

Sá sem meiđir annan međ athöfnum eđa orđum er gerandi en ţolandinn er sá sem meiđist.

Ef einhver er ásakađur um ađ vera gerandi, en er ţađ ekki, verđur meintur gerandi sjálfkrafa ţolandi og meintur ţolandi er orđinn ađ geranda.

Munurinn liggur í sekt og sakleysi. Og eins og flest fullorđiđ fólk veit er iđulega í samskiptum fólks fjarska erfitt ađ gera ţar upp á milli. Ţess vegna bjuggum viđ til kerfi, kallađ réttarríkiđ, ţar sem meginforsendan er ađ sérhver er saklaus uns sekt er sönnuđ.

Ásökun jafngildir ekki sekt. Ţađ ţarf ađ sýna fram á ađ ásökunin sé sönn. Skrítiđ hve jafnaugljós atriđi flćkjast fyrir fólki. 


mbl.is Ţolendum beri engin skylda til ađ stíga fram
Tilkynna um óviđeigandi tengingu viđ frétt

Blađamannamótsögnin og pólitísk ríkisblađamennska

Fyrir samfélagsmiđla ţurfti blađamann til ađ flytja texta frá heimild til lesenda og hlustenda. Eini vettvangurinn til ađ miđla textanum var fjölmiđlar. 

Samfélagsmiđlar kipptu fótunum undan bćđi blađamönnum og fjölmiđlum. Blađamenn urđu ţví sem nćst ónauđsynlegur milliliđur milli heimilda og viđtakenda. Margar fréttir sem viđ lesum í fjölmiđlum eru afrit af fésbókarfćrslu međ fyrirsögn blađamanns.

Eftirspurn er eftir sérţekkingu blađamann ţverr og fjölmiđlar standa höllum fćti. Mótsögnin er ađ textaóđum heimi eru blađamenn lentir í stöđu prentara sem tćknin leysti af hólmi.

Blađamennska var í öndverđu pólitísk túlkun á veruleikanum og lifđi góđu lífi á dögum flokksblađa. Ţessi tegund blađamennsku er endurreist í miđlum eins og Stundinni og Kjarnanum. En ţessir miđlar hanga á horriminni og biđja ríkiđ ásjár ađ niđurgreiđa pólitíska blađamennsku. Eins og ţađ sé ekki nóg ađ ríkiđ haldi úti rammpólitísku RÚV. 

Ríkisblađamennska jađarmiđla bćtir ekki opinbera umrćđu. Jađarmiđlarnir ţvert á móti magna upp mesta ósiđ samfélagsmiđla; skjóta fyrst og spyrja svo.

 

 


mbl.is Verkfall blađamanna „ţađ eina í stöđunni“
Tilkynna um óviđeigandi tengingu viđ frétt

Stjórnarskrá er fyrir kynslóđir, ekki smáhópa í leit ađ pólitík

Stjórnarskrár verđa ýmist til fyrir byltingar, sú franska og bandaríska, eđa smátt og smátt ţróađar yfir aldir eins og sú óskrifađa enska.

Samfélög stokka upp stjórnarskrár sínar í réttu hlutfalli viđ pólitíska, efnahagslega og félagslega umsköpun.

Stjórnarskrá er ćtlađ ađ standa í kynslóđir, ţađ liggur í eđli málsins ţar sem stjórnarskrá er grundvallarlög, og heitir ţví nafni á norrćnum málum. sem öll önnur lög byggja á.

Af ţessu leiđir er engin ástćđa fyrir Íslendinga ađ stokka upp sína stjórnarskrá. Hún ţjónar okkur vel. Ţađ eru eru hrein og klár skemmdarverk á pólitískum stöđugleika ađ gera atlögu ađ stjórnarskrá lýđveldisins. 


mbl.is Fleiri međ engan sérstakan áhuga
Tilkynna um óviđeigandi tengingu viđ frétt

Gréta og grćni fasisminn

Í metsölubókinni Hann er kominn aftur segir af endurkomu Hitlers og viđtökunum sem hann fćr í Ţýskalandi samtímans. Foringinn endurlífgađi er hrifnastur af Grćningjaflokknum. Hann er einnig píratískur tölvunörd, slćr inn leitarorđiđ ,,heimsyfirráđ" og finnst mikiđ til koma um möguleika netsins til valda og áhrifa.

Í kvikmyndaútgáfu bókarinnar, sem er á Netflix, er austurríski liđţjálfinn sýndur sem kröftugur mađur í leđurfrakka. Samtímaheimildir um Hitler sýna femíníska drćtti, t.d. hvernig hann strýkur vangann og krosslegur fćtur. Endurvakningin er hreint hörkutól án nokkurs kvenleika - og stađfastur grćningi.

Vel ađ merkja: hinn sögulegi Hitler var grćnmetisćta. Traudl Junge, einkaritari foringjans, segir segir í bók sinni, Til hinstu stundar, ađ Hitler vildi ekki afskorin blóm í híbýlum sínum međ ţeim rökum ađ hann taldi ekki lík til skrauts. 

Bandaríska vinstriútgáfan New Republic segir ađ grćnn fasismi njóti vaxandi vinsćlda austan hafs og vestan. Hrein náttúra, hrein vistkerfi og hreinir kynţćttir er ţrá eftir einfaldleika sem blundar í fólki. Og, auđvitađ, hreinar einfaldar lausnir.

Fjöldamorđinginn Breivik, segir í grein New Republic, vitnađi í grćnar áherslur. Starfsbróđir hans í Christchurch lét í ljós sömu meiningar.

Eins og gefur ađ skilja eru fasísku grćningjarnir ekki ýkja hrifnir af flóđi framandi útlendinga í vestrćnan aldingarđinn. Vitnađ er í finnskan vistfrćđing, sem nýtur vaxandi álits í hreyfingunni. Pentti Linkola skrifar: ,,Ţegar björgunarbáturinn er yfirfullur munu ţeir sem hata lífiđ reyna ađ taka fleiri um borđ og sökkva fleyinu. Ţeir sem elska og virđa lífiđ taka skipsöxina og höggva á hendur ţeirra sem dauđhalda í síđu bátsins."  

Annar Norđurlandabúi, Gréta Thunberg, fer međ himinskautum ađ bjarga heiminum frá hamfarahlýnun af mannavöldum og hruni vistkerfa. Gréta er eins og klippt úr veggspjaldi frá Ţýskalandi laust fyrir miđja síđustu öld. Arísk ásjóna römmuđ inn međ hárfléttum á hvorri hliđ.

Góđa fólkiđ lyftir Grétu á stall og grćningjar tilbiđja hana. Heimsyfirráđ eru í nánd. 

 


mbl.is Segja Gretu Thunberg „truflađan Messías“
Tilkynna um óviđeigandi tengingu viđ frétt

RÚV í eineltisham: Haraldur skal víkja

Fyrsta frétt RÚV í hádeginu var ađ Haraldur ríkislögreglustjóri eigi ađ missa starf sitt. Formađur lögmannafélagsins, já lögmanna, var kallađur til ađ kynda undir óánćgju međ Harald.

Í kvöldfréttum RÚV verđur ábyggilega vitnađ í ađra sem eiga hlut ađ máli, t.d. formann Félags grunnskólakennara eđa einhvern hjá Samtökum fiskvinnslustöđva, um ađ Haraldur sé ómögulegur.

Fréttastofa RÚV hćtti fyrir löngu ađ segja fréttir. Efstaleiti sérhćfir sig í ađ hanna atburđarás ţar sem ein fjöđur er gerđ ađ fimm hćnum.


Gulli utanríkis: XD er glópaflokkur

Glópahlýnun, trúin á manngert veđurfar, misnotar börn í ţágu málstađarins. Allir međ eitthvađ á milli eyrnanna skynja ađ hér er eitthvađ málum blandiđ. Sómakćrt fólk heldur sig frá myrkraöflum sem misnota börn í ţágu subbulegra vísinda.

En ekki Gulli utanríkis. Stoltur kynnir hann í New York stuđning Sjálfstćđisflokksins viđ glópahlýnun. Illskárri frammistađa hefđi veriđ ađ ítreka samúđ međ glćpamönnum á Filippseyjum. Ţetta er saga Sjálfstćđisflokksins síđustu missera. Ţegar tveir kostir eru í bođi skal taka ţann verri.

Pólitík Gulla og unglinganna í forystu Sjálfstćđisflokksins er ađ drekkja Íslandi međ virkjunum í ţágu ESB til ađ bjarga ímynduđu manngerđu veđurfari úti í hinum stóra heimi. 

Unglingaforysta XD er í krossferđ gegn íslenskum hagsmunum en starfar eftir hugmyndafrćđi alţjóđasinna.  Vinstriflokkarnir sóttu áđur línuna til Moskvu en Sjálfstćđisflokkurinn stóđ í ístađinu. Nú leita unglingarnir til Brussel eftir bjargrćđi.

Fyrirmynd unglinganna er Viđreisn. Móđurflokkurinn er kominn fang óţekktarangans. 


mbl.is „Baráttan byrjar hjá okkur sjálfum“
Tilkynna um óviđeigandi tengingu viđ frétt

Áslaug rekur Harald međ Hreini - hrunfólkiđ til valda

Hreinn Loftsson vill Harald ríkislögreglustjóra úr embćtti. Áslaug Arna dómsmálaráđherra rćđur Hrein sem ađstođarmann.

Hreinn Loftsson var sem ungur mađur ađstođarmađur Davíđs Oddssonar í forsćtisráđuneytinu en gerđist handgenginn Jón Ásgeiri Baugsstjóra og gekk erinda hans gegn Davíđ.

Međ ráđningu Hreins veitir Áslaug Arna hrunfólkinu uppreisn ćru.

Sjálfstćđisflokkurinn verđur ć ljótari.


mbl.is Eydís og Hreinn ađstođa Áslaugu
Tilkynna um óviđeigandi tengingu viđ frétt

Egill Helga: RÚV bjargi fullveldinu

Ef RÚV fćr meiri peninga frá ríkinu, skattgreiđendum, myndi Efstaleiti bjarga fullveldi ţjóđarinnar. Á ţessa leiđ er bođskapur Egils Helgasonar RÚV-ara.

Menningarlegt fullveldi ţjóđa er fall af pólitísku og efnahagslegu sjálfstćđi. Íslendingar voru landkönnuđir og skópu heimsbókmenntir ţegar ţegar voru sjálfs sín ráđandi frá landnámi til Gamla sáttmála. Eftir ţađ tók eymdin viđ undir norskri og síđar danskri áţján og segir fátt af menningu yfir höfuđ, menn hćttu meira ađ segja ađ skrifa annála, nenntu ekki menningu.

Menningarleg endurreisn hófst á 19. öld og var samtvinnuđ sjálfstćđisbaráttunni. Ţjóđ sem getur, gerir.

Ef Egill Helga og RÚV hefđu fengiđ ađ ráđa međ kratískum félögum vćri Ísland hjálenda Evrópusambandsins og íslensk menning álíka burđug og reisn ESB-sinna.

Heldur héralegt er ţađ af RÚV-urum ađ bjóđast til ađ bjarga menningunni gegn greiđslu, auđvitađ, ţegar Efstaleitiđ kennir ár og síđ ađ Ísland sómi sér sem hjálenda. Menning hjálendunnar er hjárćnuleg. Ţađ gefur augaleiđ.


Hálfvitaháttur úr hruni lifir enn

Miđur gefna fólkiđ trúđi ađ stjórnarskráin vćri hrunvaldur og vildi nýja.

Stjórnarskráin er ađ stofni til frá 1874 og fylgdi ţjóđinni frá fátćkt til ríkidćmis, var ramminn um heildarlöggjöf okkar. 

Stjórnarskráin hefur álíka mikiđ međ hruniđ ađ gera og veđurfariđ.

Samt er teygt á lopanum í hálfvitahćttinum og búiđ til ferli ađ breyta grunnlögum ţjóđarinnar vegna taugaveiklunarrćpu fáeinna.

Er ekki mál ađ linni?


mbl.is Fleiri ánćgđ međ stjórnarskrá
Tilkynna um óviđeigandi tengingu viđ frétt

Einföld rökfrćđi hafnar manngerđri hamfarahlýnun

Međalhiti jarđarinnar er nálćgt 15 gráđum á Celcius, ţótt erfitt sé ađ mćla hann. Á sögulegum tíma, hefur međalhiti jarđar veriđ hćrri, bćđi á rómverska hlýskeiđinu, um 300 f. Kr. til 400 e. Kr., og miđaldahlýskeiđinu frá um 900 til 1300. 

Mađurinn bjó ekki til hlýnun fyrir 2000 árum og heldur ekki fyrir ţúsund árum. Náttúran sá ein og alfariđ um lofthita jarđar.

Frá 1880 er taliđ ađ hitastig jarđar hafi hćkkađ um 0,8 gráđur á Celcius. Viđ höfum ekki enn náđ međalhita síđustu hlýskeiđa, ţví rómverska og miđaldahlýnuninni.

Hvers vegna ćtti mađurinn ađ valda hlýnun núna ţegar hann kom hvergi nćrri tilurđ fyrri hlýskeiđa?

Talsmenn manngerđrar hlýnunar neita ađ gefa upp hvert kjörhitastig jarđarinnar ćtti ađ vera. Enda myndu ţeir í leiđinni afhjúpa sjálfa sig sem loddara, ţykjast vita betur en sjálf náttúran. Kjörhitastig jarđarinnar er ekki til. Náttúran lćtur ekki undan mannlegum duttlungum. Viđ getum brugđist viđ hćkkandi eđa lćkkandi hitastigi en ekki stillt ţađ á kjörhita. Manngert veđur er nýju fötin keisarans í nafni vísinda.

 

 


mbl.is Segja loftslagsvána ekki raunverulega
Tilkynna um óviđeigandi tengingu viđ frétt

Nćsta síđa »

Innskráning

Ath. Vinsamlegast kveikiđ á Javascript til ađ hefja innskráningu.

Hafđu samband