Skömm Hallgerđar, Guđni og Freud

Hallgerđur er bók eftir Guđna Ágústsson um ađra af tveim alrćmdustu kvenpersónum Íslendingasagna, ásamt Guđrún Ósvífursdóttir úr Laxdćlu. Báđar eru ţćr höfundar ađ drápi ástmanna sinna, Hallgerđur Gunnars á Hlíđarenda og Guđrún Kjartans Ólafssonar. Gunnar og Kjartan voru hetjur sem féllu fyrir köldum kvennaráđum. Ćttarbönd tengja sögurnar, Hallgerđur er föđursystir Kjartans.

Laxdćla leggur á síđustu blađsíđu Guđrúnu ţau orđ í munn 'ţeim var ég verst, er ég unni mest' sem fara langt međ ađ fyrirgefa henni ódćđiđ. Hallgerđur langbrók fćr engin slík orđ í Njálu. Hennar síđustu eru ,,hirđi ég aldrei, hvort ţú ver ţig lengur eđa skemur" og dćmir ţar hetjuna til dauđa. Tengdamóđir Hallgerđar segir skömm hennar lengi uppi.

Bók Guđna er útskýring á skömm Hallgerđar. Ađ skilja er ađ fyrirgefa og málsbćtur Hallgerđar eru slíkar, segir Guđni, ađ einhliđa fordćming er ómakleg.

Hallgerđur Guđna Ágústssonar verđur fyrir mótlćti í ćsku, líklega nauđgađ af ţrćl, gefin gömlum manni, sem ţrćllinn drepur, fćr annan mann sem einnig fellur fyrir ţrćlnum. Viđ svo búiđ sendir Hallgerđur ţrćlinn, sem hún mögulega liggur undir af frjálsum vilja, í opinn dauđann til Hrúts frćnda, sem sá ţjófsaugun í ásjónu langbrókar ţegar hún var barn. Eftir ađ hún tekur saman viđ Gunnar verđur Hallgerđur fyrir einelti af hálfu Bergţóru, konu Njáls, vinar Gunnars. Hallgerđur og Berţóra drepa ţrćla hvor fyrir hinni en bćndurnir friđmćlast. Hallgerđur stađfestir ţjófseđliđ, sem Hrútur frćndi fann hjá henni ungri, lćtur enn annan ţrćl stela mat, fćr löđrung fyrir hjá Gunnari bónda sínum og styttist ţá í fall hetjunnar.

Hallgerđur Guđna er nútímakona sem herđist viđ hverja raun, lćtur engan eiga inni hjá sér, samtímis sem hún er viđkvćm og duttlungafull. Hún gćti veriđ á alţingi í dag og kemur frćnka Guđna í huga sem samjöfnuđur.

Vandamáliđ viđ Hallgerđi hans Guđna er stílbrotiđ ţegar hún neitar Gunnari um lokk til ađ hann fái variđ sig međ boganum. Hallgerđur elskar Gunnar, ţrátt fyrir kinnhestinn, eđa kannski vegna hans, og ćtti ekki ađ óska sér dauđa hans. Ef hún vćri nútímakona.

Til ađ skilja Hallgerđi ţarf ađ leita í smiđju Sigmundar Freud sem skrifađi um mann og samfélag á fyrri hluta síđustu aldar. Undir oki siđmenningar segir frá tveim kröftum sem takast á um heimsyfirráđin í sál manna og samfélagi ţeirra. Ástarfýsn og dauđahvöt eru í stöđugri baráttu en búa samt í nábýli.

Hrútur frćndi segir samdrátt Hallgerđar og Gunnars ,,girndarráđ" beggja og ţar er ástarfýsninni lýst. Freud segir um samspil ástarfýsnar og dauđahvatar:

Ţađ er í sadismanum sem okkur lánast ađ fá skýrasta innsýn í eđli hennar [dauđahvatarinnar] og tengsl viđ Eros [ástarfýsnina]. En ţađ er ţá, sem dauđahneigđin snýr markmiđi ásthneigđar sér í hag, en fullnćgir ţó jafnframt kynhvötinni algerlega. En jafnvel ţegar dauđahvötin sprettur upp óblönduđ ástarmarkmiđi og blind eyđingaröfl geysa fram, ţá fer ţađ ekki framhjá okkur ađ fullnćgingu ţeirrar hvatar fylgir óvenjumikil narkísk sćla. Ţađ stafar af ţví ađ hún lćtur gamlan almćttisdraum sjálfsins rćtast.

Hallgerđur var stjórnsöm og ól međ sér draum ađ ráđa framvindu stórra mála. Sem kona gat hún ekki valdiđ vopni svo ađ nýttist en hún beitti ţeim ráđum sem hún kunni, kvennleika, kćnsku og kjafthćtti. Hárlokkurinn sem hún neitađi Gunnari um á ögurstundu var áhrifaríkasta vopn andstćđinga hetjunnar.

Í hápunkti sögu Hallgerđar og Gunnars deyja ţau bćđi. Hann deyr karlmennskudauđa en hún kvenlćgum dauđa, er skrifuđ úr sögunni međ ţeim orđum tengdamóđur sinnar um langa skömm. Gunnar deyr skjótt og skiur eftir sig orđstí sem aldrei gleymist. Ţjóđin kepptist viđ ađ gleyma Hallgerđi, eins og Guđni bendir á, međ ţví ađ vera nísk á ađ gefa stúlkubörnum nafniđ.

Skömm Hallgerđar er ađ hún gaf sig á vald dauđahvötinni til fullnćgja almćttisdraumi. Og kannski er ţar einmitt komin holdi klćdd nútímakonan sem vill standa jafnfćtis körlum.  

 

 


Óbreytt eymd hjá ESB

Samdráttur og 11% atvinnuleysi er stađfesting á ţví ađ evru-svćđi Evrópusambandsins horfir fram á eymdarástand nćstu árin.

Enn er umrćđa um ađ útganga Grikklands sé forsenda fyrir ţví ađ evru-svćđiđ hjarni viđ.

Efnahagsleg hnignun og pólitísk óvissa er uppskrift ađ viđvarandi ófermdarástandi á evrusvćđinu í fyrirsjáanlegri framtíđ.


mbl.is Óbreytt verđbólga og atvinnuleysi á evrusvćđinu
Tilkynna um óviđeigandi tengingu viđ frétt

Mannúđ, fjölmenning og töpuđ velferđ

Velferđarţjóđfélög vesturlanda voru byggđ á mannúđarsjónarmiđum. Velferđarţjóđfélögin byggđu á tvíţćttum arfi byltinganna á 19. öld um frelsi, jafnrétti og brćđralag annars vegar og hins vegar fullvalda ţjóđríki sem skipulagsheild.

Almenningur í velferđarţjóđfélögum Vestur-Evrópu var fram yfir miđja síđustu öld einsleitur; bjó ađ sömu tungu, sögu og menningu. Eftir miđja öldina opnuđu Vestur-Evrópuríki landamćri sín fólki úr öđrum heimsálfum. Vestur-Ţýskaland fékk ódýrt vinnuafl frá Tyrklandi, Bretar og Frakkar tóku viđ fyrrum ţegnum sínum úr nýlendunum.

Velferđarţjóđfélög Vestur-Evrópu gátu og vildu taka viđ fólki frá Afríku, Miđausturlöndum og Asíu. Hugmyndin um fjölmenningu fékk opinberan stuđning. Ţjóđleg einsleitni skyldi víkja fyrir alţjóđlegri fjölbreytni. Evrópusambandiđ jók vinsćldir sínar á ţessum sama grunni.

Um aldamótin fer ađ renna upp fyrir almenningi í Vestur-Evrópu ađ stóraukinn straumur ađkomumanna úr fjarlćgum heimsálfum mun keyra velferđarţjóđfélagiđ í gjaldţrot. Fjölmenningin bíđur jafnframt hnekki ţar sem hún fóstrar trúaröfgar sem ala af sér hryđjuverkamenn er herja á vestrćn samfélög og grunngildi ţeirra. Í stjórnmálum vék mannúđ eftirstríđsáranna, sem sósíaldemókratar báru einkum fram, fyrir nýrri umrćđu um menningarmun milli fólks eftir uppruna og trú.

Óöld í Miđausturlöndum eykur á flóttamannastrauminn til Evrópu, sem jafnframt tekst á viđ ţjóđflutninga innan Evrópusambandsins ţar sem fólk í austri flytur vestur í von um betri lífskjör.

Einsleitnin sem var hornsteinn velferđarţjóđfélagins er töpuđ og kemur ekki aftur. Fjölmenningin er misheppnuđ tilraun.

Efnahagslega velmegunin sem stóđ undir velferđarţjóđfélaginu er í hćttu, ekki síst á evru-svćđinu. Lítill hagvöxtur og hátt atvinnuleysi gerir kröfu um sparnađ í ríkisútgjöldum, sem bitnar á skjólstćđingum velferđarkerfisins.

Velferđarţjóđfélag vesturlanda er á hvarfanda hveli. Alls óvíst er hvađ tekur viđ.    

 

 

 


mbl.is Calais og Hitler í sömu setningu
Tilkynna um óviđeigandi tengingu viđ frétt

Bćjarstjórinn og drusluganga skattborgara

Bćjarstjórinn í Keflavík, Kjartan Már Kjartansson, stingur upp á druslugöngu skattborgaranna, til ađ minna á ađ sumir stunda skipulega skattasniđgöngu. Oft sama fólkiđ og frekjast mest á samfélagsţjónustunni sem ţađ borgar helst ekki fyrir.

Drusluganga skattborgaranna er tímabćr á fleiri bćjum en Keflavík og nćrsveitum.


Nauđgun og nafnlausar fréttir

Fréttir af nauđgun eru alltaf nafnlausar af tveim ástćđum. Í fyrsta lagi til ađ verja hagsmuni fórnarlambsins og í öđru lagi vegna ţess ađ meintur nauđgari er saklaus ţangađ til sekt hans er sönnuđ. Ţađ er skammur vegur á milli nafnlausra frétta og engra frétta.

Réttarkerfiđ viđurkennir ekki nauđgun fyrr en ađ undangenginni rannsókn og réttarhaldi. Á međan ţví ferli stendur ćtti ađ hafa ađgát í nćrveru sálar.

Vandséđ er ađ fórnarlamb nauđgunar sé betur statt ef fréttir tíunda nafnlausa ásökun un nafnlausa nauđgun.


mbl.is Ákvörđunin byggi á skilningsleysi
Tilkynna um óviđeigandi tengingu viđ frétt

Jesú og druslurnar

Jesú gekk druslugönguna um liđna helgi, eru skilabođ kvenprests. Óekkí, segir talsmađur Vantrúar, kirkjan ţjösnast ár og síđ á konum.

DV kallar formann Vantrúar til vitnis um ađ Jesú gekk ekki druslugönguna. Formađurinn vitnar í heilaga ritningu til stađfestu ađ Jesú var víđsfjarri göngunni.

Ţćr eru margar druslurnar. 


ESB ekki lengur Evrópa

Evrópusambandiđ yfirtók álfuheitiđ Evrópa í ţegar samrunaferli ESB-ríkjanna gekk hvađ hrađast fyrir sig um og eftir aldamótin. Í samtali blađmanns Die Welt viđ ţýska stjórnmálafrćđinginn Herfried Münkler dúkkar spurningin upp hvort Evrópa eđa Evrópusambandiđ standi frammi fyrir breytinum.

,,Ţađ er jú nokkur munur á Evrópu og Evrópusambandinu," segir blađamađur og stjórnmálafrćđingurinn samsinnir.

Münkler ráđgjafi ţýska utanríkisráđuneytisins og međ ţekktari stjórnmálafrćđingum landsins. Hann telur nćstu tvö til ţrjú árin leiđa í ljós hvort Evrópusambandiđ eigi sér framtíđ eđa ekki. Münkler segir tvo möguleika fyrir ESB. Í fyrsta lagi kjarnasamstarf stofnríkjanna, Ţýskalands, Frakklands, Ítalíu og Benelux-landanna. Í öđru lagi breiđari ESB undir forystu Frakklands og Ţýskalands.

Hvor heldur útgáfan sem yrđi ofan á er hugmyndin um Evrópusamband svotil allra landa álfunnar lögđ á hilluna.

Viđtal Die Welt viđ Münkler er eitt dćmi af fjölmörgum ţar sem reynt ađ semja nýja frásögn um Evrópusambandiđ. Rauđur ţráđur í ţessum tilraunum er ađ bjarga ţví sem bjargađ verđur af Evrópusambandinu. 


Viđskiptamódel Bónus/Hagkaupa á fákeppnismarkađi

Hluthafar Haga, sem reka Bónus/Hagkaup samstćđuna, taka inn ríkulegan hagnađ í skjóli fákeppni á matvörumarkađi. Árshagnađurinn nemur um 4 milljörđum króna.

Á fákeppnismarkađi ţarf ekki ađ haga áhyggjur af samkeppni. Löngu viđurkennt er ađ meintur samkeppnisađili Bónus, Krónan, heitir svo vegna ţess ađ Bónus ákveđur verđiđ og Krónan er krónunni dýrari eđa ţar um bil.

Ekkert samráđ ţarf um slíka samstillingu verđlags, ađeins ,,skilning" og örar verđmćlingar hjá meintum samkeppnisađilum til ađ ganga úr skugga um réttan ,,skilning."

Viđskiptamódel Haga gerir ráđ fyrir um 5 prósent hagnađi af veltu. Verđlagningin miđast viđ ţađ.


mbl.is Miklu meiri hćkkanir en vćnta mátti
Tilkynna um óviđeigandi tengingu viđ frétt

Tvćr auđmannaútgáfur, 3 vinstri og 2 til hćgri

Jón Ásgeir Jóhannesson fyrrum Baugsstjóri á auđmannaútgáfuna 365-miđla, sem hallist til Samfylkingar í pólitík en mylur ţó mest undir umsvif eigandans.

Björn Ingi Hrafnsson stýrir Vefpressunni fyrir hönd auđmanna sem fela nafn og númer. Eyjan var til skamms tíma hreint vinstramálgang en fetar sig inn á miđjuna. DV er međ óljósa pólitík, enda feimiđ viđ eignarhaldiđ.

Í landinu eru ţrjár hreinar vinstriútgáfur; RÚV, Kjarninn og Stundin. Hćgriútgáfurnar eru tvćr; Morgunblađiđ og Viđskiptablađiđ.

Samantekiđ; hćgripólitík á undir högg ađ sćkja í íslenskum fjölmiđlum.

 


mbl.is „Ekki séns í helvíti“
Tilkynna um óviđeigandi tengingu viđ frétt

Rússar hervćđast á norđurslóđum

Norđurslóđir og Atlantshaf eru meginţćttir í nýrri flotastefna Rússa, samkvćmt ţýska tímaritinu Spiegel. Vegna útţenslu vesturveldanna í Austur-Evrópu byggja Rússar upp styrk sinn í norđri.

Ađgangur ađ náttúruauđlindum í norđri er ekki síđur mikilvćgt keppikefli Rússa sem hyggjast byggja upp flota kjarnorkuknúinna ísbrjóta.

Á Kyrrahafi stefna Rússar ađ vinsamlegum samskiptum viđ Kínverja.

Norđurslóđir verđa vettvangur hagsmunaárekstra vesturveldanna og Rússa í fyrirsjáanlegri framtíđ.


Nćsta síđa »

Innskráning

Ath. Vinsamlegast kveikiđ á Javascript til ađ hefja innskráningu.

Hafđu samband