Blekkingar í Pakistan og Borgarnesi

Í Pakistan eru flóğ vegna manngerğs veğurfars, segja Sameinuğu şjóğirnar. Í Borgarfirği á fólk ağ sætta sig viğ vindmyllur í túnfætinum til ağ bjarga flóğum í Pakistan, segja lukkuriddarar sem sjá sér leik á borği ağ græğa á trúgirni annarra. Şeir tala eins og eitt veğurkerfi ríki á jörğinni. En samt er jökull á Grænlandi en eyğimörk í Sahara. 

Man einhver eftir Nóa-flóğinu í Biblíunni? Borgir sukku í sæ á bronsöld vegna hækkandi sjávarstöğu. Náttúruhamfarir eru eldri en mannkynssagan. Risaeğlur ganga ekki lengur á guğs grænni jörğ. Náttúran skapar lífsskilyrğin á jörğinni. Hefur alltaf gert. Og hvağ veğur áhrærir er aldrei eitt og sama loftslagiğ um alla jörğina. Şağ veit hvert barn, sem nennir ağ gefa şvi gaum.

Manngert veğur er skáldskapur samtíma sem glatağ hefur tengslum viğ náttúruna. Fólk ímyndar sér mannskepnuna sem lávarğ heims. 

Á miğaldahlıskeiğinu var 1,5 gráğum hlırra á Grænlandi en í dag. Var şağ vegna şess ağ díselvélar víkingaskipanna losuğu koltvísıring?

Fyrir miğaldahlıskeiğiğ var tímabil sem kennt er viğ kuldahret síğfornaldar, árabiliğ 300 til 800. Eldgos 536, 540, 547 og 574, meğ framhaldi til 660, gerğu illt verra. Á şessum tíma voru şjóğflutningar í Evrópu. Rómarveldi hrundi og stórşjóğir samtímans skutu rótum s.s. Englendingar (Englar og Saxar), Frakkar og Şjóğverjar.

Nıtt er ağ trúa ağ mağurinn stjórni loftslaginu. Eina sögulega hliğstæğan er şegar almættiğ var taliğ ráğa veğrum og vindum. Í stağ spámanna og dırlinga er unglingsstúlkan Gréta Thunberg sett á stall. Şeir upplıstu segja şağ framför í anda frjálslyndis.

Richard Lindzen er sérfræğingur í loftslagsrannsóknum, menntağur í Harvard og kenndi til áratuga í MIT. Í 50 mín. spjalli ræğir hann bábiljuna og hvernig hún varğ til. Hann tekur einnig saman í texta gagnrıni á ráğandi frásögn.

Eftir hundrağ á verğur ekki talağ um loftslagsvá, segir sænski loftslagsvísindamağurinn Lennart Bengtsson.

Reiknilíkön, sem spá hamfarahlınun, eru hreinar ágiskanir, segir William Happer loftslagsvísindamağur.

700 vísindamenn og sérfræğingar á sviği loftslagsmála segja í yfirlısingu enga yfirvofandi hættu af hamfarahlınun. Í yfirlısingunni kemur m.a. fram:

  • Loftslag jarğarinnar tekur stöğugum breytingum og hefur gert frá ómunatíğ
  • Litlu ísöld lauk á 19. öld og şví eğlilegt ağ şağ hafi hlınağ síğan
  • Hlınun er minni en reiknilíkön hafa spáğ, enda reiknilíkönin ófullkomnar ágiskanir
  • Koltvísıringur, sem sagğur er valda hlınun, er forsenda lífs á jörğinni, ağalfæğa plantna
  • Ekki hefur veriğ sınt fram á ağ hlırra loftslag valdi auknum náttúruhamförum
  • Loftslagspólitík verğur ağ taka miğ af vísindalegum og efnahagslegum stağreyndum

Merkilegasta í loftslagsumræğunni er eftirspurnin eftir fávisku. Fólk stendur í biğröğ eftir vitrun frá meintum sérfræğingum sem geta ekkert sagt um veğriğ eftir tíu daga en şykjast vita ağ eftir hálfa öld verği 1,5 gráğum hlırra.

Loftslag er ekkert annağ en uppsafnağ veğur, hefğbundiğ er ağ miğa viğ minnst 30 ár. En ef ekki er hægt ağ spá veğri í næsta mánuği hvernig er şá hægt ağ spá loftslagi eftir 50 ár?  Jú, á sama hátt og prestar ólíkra trúarbragğa sjá fyrir heimsendi.  

Svo á ağ heita ağ viğ lifum á upplıstum tímum. Şağ er rangnefni. Blekkingar einkenna samtíma okkar. Stærsta blekkingin er manngerğ loftslagsvá.

 

 

 


mbl.is Mannkyniğ á rangri braut
Tilkynna um óviğeigandi tengingu viğ frétt

« Síğasta færsla | Næsta færsla »

Athugasemdir

1 Smámynd: Gunnar Heiğarsson

Í sögu jarğar skiptast á ísaldir og hlıtímabil. Sumar şessara ísalda voru svo kaldar ağ jökulhettur pólanna náğu saman (kalast snowball earth). Á milli komu hlıskeiğ şar sem gróğurşekja náği til alls lands á jörğinni, jafnvel hitabeltisskógar norğur fyrir heimskautsbaug. 

Síğasta ísöld, er lauk fyrir um 11ş árum, var tiltölulega væg. Ağ henni lokinni hlınaği mjög hratt á jörğinni, meğ tilheyrandi flóğum og náttúruhamförum. Şó hefur hiti şessa hlıskeiğs ekki náğ hitastigi fyrri hlıskeiğa. Jökull haldist á Grænlndi allan tímann şó líklegt sé ağ Ísland hafi orğiğ jökullaust um tíma.

Nú er şessu hlıskeiği lokiğ, lauk fyrit um 800 árum. Viğ lifum şví á ísöld í dag, jafnvel şó lítilsháttar hlınun hafi orğiğ síğustu áratugi. Şağ er enn langt í ağ viğ getum sagt ağ şağ sé hlıtt á jörğinni, svona í jarğsögulegu tímatali.

Gunnar Heiğarsson, 27.9.2022 kl. 11:54

Bæta viğ athugasemd

Ekki er lengur hægt ağ skrifa athugasemdir viğ færsluna, şar sem tímamörk á athugasemdir eru liğin.

Innskráning

Ath. Vinsamlegast kveikiğ á Javascript til ağ hefja innskráningu.

Hafğu samband