Saksóknari skrifar Namibíu-bréf, bróđirinn er RSK-blađamađur

RÚV birti frétt í gćrkvöldi, sem unnin var upp úr sérblađi Stundarinnar um Namibíumáliđ. Ţriggja ára rannsókn er ađ ljúka, sagđi fréttin. Lesendum var látiđ eftir ađ álykta: međ ákćrum.

Ađeins eitt smáatriđi er eftir, sagđi í frétt RÚV/Stundarinnar, en ţađ er ađ fá gögn frá Namibíu.

Hér er ekki allt sem sýnist. Raunar fjarri ţví.

Smáatriđiđ er býsna stórt. Bréf hérađssaksóknara fór frá Íslandi 17. október, fyrir einum mánuđi, til namibískra yfirvalda. Bréfiđ er ítarlegt, 12 blađsíđur. Sá sem skrifar undir bréfiđ er enginn annar en Finnur Ţór Vilhjálmsson saksóknari og bróđir Inga Freys blađamanns Stundarinnar. Gagnkvćmir hagsmunir brćđranna í Namibíumálinu voru gerđir ađ umtalsefni í tilfallandi athugasemd sl. sunnudag.

Finni Ţór er umhugađ ađ hann einn sé til svara gagnvart Namibíumönnum. Í bréfinu er ađeins heimilisfang og tölvupóstur Finns Ţórs gefinn upp. Í niđurlagi segir hann ađ ef namibísk yfirvöld vilja ná sambandi viđ Ólaf Ţór Hauksson hérađssaksóknari, skuli ţau samskipti fara í gegnum Finn Ţór.

Bróđirinn heldur ţétt utan um Samherjamáliđ. Meintur yfirmađur hans, Ólafur Ţór, er aftur sendur í viđtal á RÚV til ađ vera andlitiđ út á viđ. Af bréfinu ađ dćma eru allir ţrćđir málsins í höndum Finns Ţórs.

Um hvađ er ţá bréfiđ?

Jú, Finnur Ţór óskar eftir upplýsingum um rannsókn og málarekstur yfir tíu namibískum einstaklingum sem gáfu ekki upp tekjur sem ţeir höfđu af viđskiptum viđ Samherja og dótturfélög. Bróđir saksóknara, Ingi Freyr, og félagar á RSK-miđlum, halda ţví fram ađ í Namibíu séu réttarhöld vegna mútugjafa. En réttarhöldin snúast um skattskil, ekki mútur.

Saksóknarinn íslenski biđur ekki um upplýsingar um skattskil namibískra sakborninga heldur hvort ţeir hafi ţegiđ mútur, eins og RSK-miđlar halda fram.

Finnur Ţór óskar eftir upplýsingum, sem stórundarlegt er ađ hann viti ekki nú ţegar, t.d. um verđiđ á hrossamakríl á namibískum fiskmarkađi frá árinu 2012. 

Íslenski saksóknarinn er í veiđiferđ ađ fiska í gruggugu vatni. Hann spyr opinna spurninga um hvort namibísk yfirvöld hafi fundiđ eitthvađ sem gćti hjálpađ til viđ rannsóknina hér heima. Ţađ skýtur skökku viđ ţar sem fram kemur í bréfinu ađ Finnur Ţór hafi fundađ međ Namibíumönnum í tvo heila daga í Haag í Hollandi síđast liđinn maí auk fjarfunda. Ekkert bitastćtt hefur komiđ fram á ţeim fundum, en áfram skal dorgađ í von um ađ eitthvađ komi á krókinn.

Í bréfinu kemur fram ađ saksóknari hefur sent töluvert af gögnum frá Íslandi til Namibíu. Ţá var fundur í Reykjavík í júní í sumar ţar sem upplýsingar voru veittar. Í ţví ljósi er kúnstugt ađ yfirstandandi réttarhöld í Namibíu snúast eingöngu um skattskil en ekki mútur. Ályktunin sem má draga er ađ samanlögđ gögn í Namibíu og á Íslandi sýna ekki fram á neinar mútugjafir. Mútur eru alvarlegri glćpur en vantaldir skattar.

Ţrjú ár eru síđan Finnur Ţór hóf rannsókn á Namibíumálinu. Bréfiđ vitnar um ađ rannsóknin kemst hvorki lönd né strönd. Óskađ er eftir upplýsingum sem langan tíma tekur fyrir namibísk yfirvöld ađ vinna  s.s. um fjölskyldu, ćttmenni og vini namibískra sakborninga og fjárreiđur stjórnarflokksins, SWAPO. Ólíklegt er ađ namibísk yfirvöld flýti sér ađ svara.  Kannski kemur svar ađ ári, en líklega aldrei nema ţá í skötulíki.

Í viđtali RÚV, sem vitnađ var til hér ađ ofan, segir ađ ţađ hilli undir lok ţriggja ára rannsóknar á Íslandi. Bréfiđ ber međ sér ađ rannsóknin sé vart komin af frumstigi. Eftir 3 ár ţarf saksóknari ađ spyrja hvađ tonniđ af hrossamakríl kostađi á namibískum fiskmarkađi fyrir áratug. Hljómar ekki eins og máliđ sé á síđustu metrunum.  

Finnur Ţór er ţó ekki hćttur ađ rannsaka, öđru nćr. Embćtti hérađssaksóknara fékk 200 milljónir til ađ rannsaka Namibíumáliđ og ţeim peningum ţarf ađ koma í lóg. Í bréfinu biđur hann namibísk yfirvöld ađ leyfa sér ađ heimsćkja landiđ og hlusta og taka ţátt í yfirheyrslu 11, já ellefu, nafngreindra vitna auk sakborninga. Vitni og sakborningar í Namibíu eru á ţriđja tug. Saksóknarinn gćti dundađ sér í vikur eđa mánuđi í sólinni ţar syđra á kostnađ íslenskra skattgreiđenda. Alltaf ađ rannsaka, auđvitađ. Ábyggilega fer ţađ vel ofan í Namibíumenn ađ hvítt yfirvald úr norđri sćki ţá heim í leit ađ glćpum.

Finnur Ţór tekur fram ađ hann muni hafa međ sér föruneyti ef til kćmi. Kannski ađ hann bjóđi bróđur sínum, Inga Frey á Stundinni, ađ skella sér međ? Ţađ vćri í takt viđ annađ í Namibíumáli hérađssaksóknara, RSK-miđla og vinstrimanna.

 


Selenskí vill kjarnorkustríđ, Ţorgerđur Katrín tekur undir

Forseti Úkraínu var fljótur til, eftir fréttir ađ rússneskar eldflaugar hafi lent á Póllandi, og krefst viđbragđa Nató. Pólland er Nató-ríki en ekki Úkraína.

Hvađ gengur Selenskí til? Jú, ađ Nató-herir ráđist á Rússland. Máliđ dautt, drjúgur hluti heimsbyggđarinnar í leiđinni.

Forseti Úkraínu telur ađ ríki hans verđi ađeins bjargađ međ kjarnorkustyrjöld. Sennilega er ţađ rétt mat. Utan landamćra Úkraínu er hvergi nćrri sjálfsagt ađ efna skuli til kjarnorkustyrjaldar til bjargar Garđaríki.

Hér á Fróni vekur athygli ađ formađur Viđreisnar stekkur á vagn forseta Úkraínu. Ţorgerđur Katrín rćđur ađ vísu ekki yfir kjarnorkuvopnum, góđu heilli, en hún vill leggja sitt af mörkum í stríđsćsingnum međ ţví ađ reka rússneska sendiherrann úr landi.

Selenski notar nefiđ í annađ en inn- og útöndun en ţađ má gera kröfu ađ íslenskir stjórnmálamenn andi međ snoppunni áđur en gefnar eru út stríđsyfirlýsingar.

Ekki er međ nokkru móti hćgt ađ segja ađ um rússneskar eldflaugar hafi veriđ ađ rćđa. Ţćr gćtu allt eins veriđ úkraínskar. Fréttir ţýskra fjölmiđla í morgunsáriđ herma ađ úkraínsk lofvarnarflaug hafi lent á Póllandi en ekki rússnesk eldflaug.

Hafi eldflaugarnar veriđ rússneskar er verulega ofmćlt ađ segja Pólland hafi orđiđ fyrir hernađarađgerđ. Skotmarkiđ var ekki hernađarlegt.  

Sumum bráđliggur á ađ kveikja kjarnorkubál. Formađur Viđreisnar er í klappliđinu.

 


mbl.is „Viđ verđum ađ bregđast viđ“
Tilkynna um óviđeigandi tengingu viđ frétt

Bjarni hryggbraut Glćpaleiti, Kristrún refsađi

Aktívistar RÚV líta á sig sem ćđstupresta opinberrar umrćđu á Íslandi. Ţeir velja sér skjólstćđinga úr röđum ţingmanna til ađ tryggja óheftan ađgang ađ almannafé. Í stađinn fá ţingmenn kastljósinu beint ađ sér.

Dagskrárvald RÚV er notađ til ađ halda á lofti málefnum sem aktívistum er kćr s.s. manngerđu veđurfari og hćlisleitendum en ţagga niđur óţćgileg mál, t.d. ađild starfsmanna ađ sakamálum.

Ćđstuprestarnir bođuđu Bjarna formann í skýrslutöku á Glćpaleiti. Formađur Sjálfstćđisflokksins afţakkađi uppleggiđ.

Kristrún formađur Samfylkingar, skjólstćđingur aktívistanna, var fengin til ađ úthluta formanni Sjálfstćđisflokks refsingu.

 


mbl.is Segir Bjarna ekki ţora ađ mćta sér í Kastljósi
Tilkynna um óviđeigandi tengingu viđ frétt

Ţórđur Snćr og ólöglega heimildin

Ţórđur Snćr ritstjóri Kjarnans skrifar leiđara á laugardag og segir m.a. ţetta:

Vernd heim­ild­ar­manna hefur ekki veriđ styrkt meira en svo ađ lög­reglu ţykir til­hlýđi­legt ađ kalla blađa­menn til yfir­heyrslu til ađ reyna ađ kom­ast ađ ţví hverjir heim­ild­ar­menn ţeirra séu, ţrátt fyrir ađ ţađ sé ólög­legt fyrir blađa­menn ađ gefa ţađ upp.

Ritstjórinn vísar til lögreglurannsóknar á byrlun Páls skipstjóra og stuldi á síma hans. Ţórđur Snćr er sakborningur, ásamt ţremur öđrum blađamönnum RSK-miđla.

,,Lögreglan veit hver heimildarmađurinn er," segir í greinargerđ lögreglu, sem lögđ var fyrir hérađsdóm í febrúar vegna kćru blađamanns sem ţverskallađist viđ ađ mćta í yfirheyrslu, taldi sig hafinn yfir lög og rétt.

Allir sem fylgst hafa međ byrlunarmálinu vita hver heimildarmađurinn er. Andlega veik kona byrlađi Páli skipstjóra, stal síma hans og lét í hendur blađamanna RSK-miđla. Ţetta eru vel ţekktar stađreyndir. Óupplýst er hvert var hlutverk einstakra blađamanna og hvernig háttar til međ ađdraganda og eftirmál. Ţađ kemur vćntanlega í ljós í ákćruskjali og réttarhöldum.

Ritstjórinn reynir ađ bregđa leyndarhjúp yfir almćlt tíđindi. Í níu mánuđi, frá febrúar, er vitađ hver sé heimildarmađur RSK-miđla en nú reynir reynir Ţórđur Snćr ađ búa til leyndarmál, sem ,,ólöglegt" er ađ upplýsa. Sjálfsupphafningin er neyđarleg. Ritstjórinn ţykist handhafi ćđri sanninda og megi ekki međ nokkru móti upplýsa efnisatriđi sem ţó eru alkunn.

Ritstjórinn ţykist ekki vita ađ ólöglegt er ađ byrla, stela, stunda stafrćnt kynferđisofbeldi, brjóta á friđhelgi einkalífs og misnota andlega veika einstaklinga. Ţađ eru einmitt sakarefnin í lögreglurannsókninni. En ţađ er aftur kristalstćrt í huga Ţórđar Snćs ađ ólöglegt sé ađ gefa upp nafn heimildarmanns.

Ritstjóri sem gengur jafn langt í blekkingum og kann ekki skil á grunnatriđum sakamáls, ţar sem hann sjálfur er sakborningur, auglýsir sjálfan sig sem liđónýtan blađamann. Blađamađur sem lifir í heimi ímyndunar er ekki í stakk búinn ađ segja frá atburđum í raunheimi.

Veruleikafirring verđlaunablađamannsins er upplýsandi fyrir ţá sem klóra sér í kollinum yfir vegferđ RSK-miđla síđustu ár. Nćrtćk skýring er ađ blađamennirnir eru illa haldnir sjálfsblekkingu annars vegar og hins vegar međ Messíasarkomplexa. 

 


Saksóknari og RSK-blađamađur: brćđur í vinnslu glćpa

Finnur Ţór Vilhjálmsson saksóknari hjá embćtti hérađssaksóknara fer međ rannsókn Namibíumálsins sem bróđir hans, Ingi Freyr Vilhjálmsson blađamađur, skrifar reglulega um í Stundina.

Brćđurnir hafa báđir hagsmuni af ţví ađ Namibíumáliđ dragist á langinn og ljúki međ sekt. Ţađ er orđiđ ţriggja ára gamalt og enn er lopinn teygđur ţví engin finnst sektin. Munurinn á starfsstöđu brćđranna er sá ađ blađamađurinn Ingi Freyr má trúa hverju sem hann vill. Saksóknarinn Finnur Ţór, aftur, á lögum samkvćmt ađ líta jafnt til sektar og sýknu og skal ekki halda neinum ađ ósekju í gíslingu sem sakborningi, ţótt ţađ kynni ađ ţjóna annarlegum hagsmunum.

Embćttiđ sem Finnur Ţór starfar hjá fékk 200 milljónir í aukafjárveitingu í ársbyrjun 2020, samkvćmt tillögu Helgu Völu Samfylkingarţingmanns. Pólitísk samvinna er á milli vinstriflokkanna og RSK-miđla. RSK-miđlar og vinstriflokkarnir spinna söguţráđ um Samherjaglćpi og ćtlast er til ađ saksóknari stađfesti söguţráđinn međ ákćrum.

Ingi Freyr vitnar reglulega í heimildir sem liggja ekki á lausu fyrir ađra blađamenn. Hann skrifar í Stundina sem hinir tveir RSK-miđlarnir, RÚV og Kjarninn, endurbirta.

Ingi Freyr vann náiđ međ Jóhannesi Stefánssyni, uppljóstrara sem hratt Namibíumálinu af stađ í nóvember 2019. Samstarf Inga Freys og Jóhannesar hófst a.m.k. sjö mánuđum áđur en Jóhannes afhenti Finni Ţór og embćtti hérađssaksóknara gögn sem leiddu til rannsóknar á Namibíumálinu. Ţetta kemur fram í bókinni, Ekkert ađ fela. Bókin er Inga Frey hugleikin. Hann skrifar enn um skrudduna, ţremur árum eftir útgáfu.

Ingi Freyr kemur einnig viđ sögu í ţeim anga Samherjamálsins sem kennt er viđ Pál skipstjóra og varđar m.a. byrlun og stuld. Ţá er blađamanninum umhugađ ađ vita hvort tilfallandi bloggari sé á launum hjá Samherja.

Arna McClure lögfrćđingur Samherja fékk sumariđ 2020 réttarstöđu sakbornings í Namibíurannsókn hérađssaksóknara. Framburđur Jóhannesar uppljóstrara og gögn sem hann lagđi fram styđja ekki ađ Arna sé međ stöđu sakbornings. Jóhannes segir ađ Arna hafi ekki ,,veriđ í innsta hring" og engin málsgögn tengja hana viđ ákvarđanir um rekstur Samherja í Namibíu. Arna hóf ekki störf hjá Samherja fyrr en um mitt ár 2013 og fékkst einkum viđ lögfrćđilega hliđ Seđlabankamálsins. Jóhannes og Namibía voru ekki á hennar borđi, eins og Jóhannes viđurkennir, fyrr enn allt var komiđ í hönk ţar syđra.

Lögmađur Örnu sendi embćtti hérađssaksóknara erindi í mars á ţessu ári, aftur í júní og enn aftur í ágúst ţar sem fariđ var fram á ađ stađa Örnu sem sakbornings yrđi felld niđur. Rökin eru ţau ađ hvorki framburđur Jóhannesar né gögn máls gćfu til kynna ađ Arna ćtti málsađild.

Í öll ţrjú skiptin svarađi Finnur Ţór saksóknari fyrir hönd embćttis saksóknara og sagđi nei, Arna verđur sakborningur ţar sem rannsókn stendur enn yfir.

Brćđurnir Ingi Freyr og Finnur Ţór leggja sitt af mörkum til ađ halda Namibíumálinu gangandi. Annar starfar hjá RSK-miđlum en hinn hjá embćtti hérađssaksóknara. Orđspor RSK-miđla fer í vaskinn ef ekkert kemur út úr Namibíurannsókninni. Embćtti hérađssaksóknara fékk 200 milljóna kr. mútugjöf frá alţingi til ađ finna eitthvađ á Samherja. Brćđurnir eiga ţá sameiginlegu hagsmuni ađ finna sekt hjá Samherja.

Á bakviđ tjöldin hanga hlutirnir sérkennilega saman á ísa köldu landi.


Bloggarinn og Namibíubókin: hótanir og ađgerđir

Mér var hótađ í vor ađ drćgi ég ekki tilbaka ummćli um tvo blađamenn Kjarnans, og bćđist afsökunar á ţeim, yrđi mér stefnt fyrir dóm. Ekki dugđi hótunin og ţví var mér stefnt í haust.

Í gćr var tilkynnt, samkvćmt tengdri frétt, ađ málflutningur verđi í febrúar. En ţađ er önnur hótun, ţriggja ára gömul, sem fékk athyglina.

Stórfrétt Stundarinnar er ađ fyrir ţremur árum hafi bókaútgáfu veriđ hótađ af Samherja málssókn ef útgáfan innkallađi ekki bók um Namibíumáliđ, sem innihélt stađlausa stafi. Ađrir fjölmiđlar taka máliđ upp. Ţriggja ára frétt er bersýnilega veruleg tíđindi ţegar ţađ hentar í umrćđunni.

Ţórđur Snćr ritstjóri Kjarnans, sem stefnir bloggara fyrir ađ segja almćlt tíđindi, gerir uppslátt úr frétt Stundarinnar. Á ritstjóranum er ađ skilja hótanir séu síđasta sort.

Samherjamenn höfđuđu aldrei mál. Ţeir stefndu ekki bókaútgáfunni. Eina sem hefur gerst síđan í bókarmálinu er ađ Páll skipstjóri Steingrímsson skrifađi ritdóm í nokkrum fćrslum á fésbók og hrekur helstu stađhćfingar bókarinnar. Höfundar bókarinnar, blađamenn RSK-miđla, hafa ekki sagt múkk um nýlegan ritdóm skipstjórans en ţess meira um ţriggja ára gamla hótun. 

Hótun um málssókn er orđ. Málssókn er aftur ađgerđ. Ţegar í húfi er tjáningarfrelsiđ skýtur skökku viđ ađ meint fórnarlömb, blađamenn RSK-miđla, skulu grípa til ađgerđa gegn frelsi manna ađ tjá sig. Blađamenn segjast í orđi kveđnu standa vörđ um frjálsa miđlun upplýsinga. En ţegar upplýsingar, blađamönnum ekki hagfelldar, eru bornar á borđ krefjast ţeir miskabóta.

Samherjamenn beittu orđum, eins og siđađra manna er háttur í lýđfrjálsu samfélagi. Blađamenn RSK-miđla ţola ekki umrćđuna ţegar hún er ţeim mótdrćg og grípa til ađgerđa gegn málfrelsinu.

Samkvćmt RSK-miđlum er málfrelsiđ ađeins fyrir útvalda. Ţeir sem voga sér ađ andmćla ţeim fá hótanir. Dugi ţađ ekki er lögmönnum sigađ á ţá sem ekki láta segjast. Verđlaunuđu fréttahetjurnar heimta inngrip dómstóla ţegar hallar á ţćr í umrćđunni.

 


mbl.is Ađalmeđferđ gegn Páli fer fram í febrúar
Tilkynna um óviđeigandi tengingu viđ frétt

Raunsći í Úkraínu - og friđur?

Rússar yfirgefa vesturhluta Kherson-hérađs án ţess, ađ ţví er virđist, ađ Úkraínuher láti kné fylgja kviđi og geri árásir á rússneska herliđiđ ţegar ţađ hörfar. Herliđ á undanhaldi er ákjósanlegt skotmark. 

Yfirbragđiđ er ađ samiđ hafi veriđ um, á bakviđ tjöldin, ađ Rússar fengju ađ flytja herliđ og búnađ austur yfir ánna Dnepr. 

Undanhaldiđ er bćđi hernađarlegur og pólitískur ósigur Rússa. Vesturhluti Kherson var orđinn formlegur hluti Rússlands, međ ţjóđaratkvćđagreiđslu, en hafđi, vitanlega, veriđ úkraínskt land fyrir innrásina 24. febrúar.

Stórskotaliđsárásir Úkraínuhers á brýr og stífluvegi yfir Dnepr-ánna gerđu birgđaflutninga Rússa austur yfir ánna nćr ómögulega. Ţrátt fyrir ađ yfirgefa vesturhluta hérađsins halda Rússar enn landveg frá Rússlandi til Krímskaga.

Ef ţađ er svo ađ samiđ hafi veriđ um undanhald Rússa í Kherson gćti meira veriđ undir. Rússar hafa haldiđ ađ sér höndum međ árásir á rafmagnskerfi Úkraínu síđustu daga. Kerfiđ er komiđ ađ fótum fram. Frekari árásir gćtu gert úkraínskar stórborgir nćr óbyggilegar. Víst er ađ Rússar eiga nćgar eldflaugar og dróna til ađ reka smiđshöggiđ á eyđileggingu raforkukerfisins. En ţeir láta ţađ ógert í bili.

Á vesturlöndum gćtir vaxandi stríđsţreytu. Úkraínustríđiđ eykur efnahagsvanda í heiminum, sem háđur er úkraínsku og rússnesku korni ekki síđur en orku. Ţá er hćtta á stigmögnun, ađ fleiri ţjóđir dragist inn í stríđiđ og ađ kjarnorkuvopnum verđi beitt. Hvorugt er gott fyrir viđskipti og velmegun. 

Stjórn Selenskí forseta er á milli steins og sleggju. Stefnan er ađ gefa ekki eftir ţumlung af landi til Rússa og halda áfram stríđinu međ vestrćnum stuđningi. Rússar munu ekki hćtta hernađi nema rússneskumćlandi íbúar Úkraínu fái ađ sameinast móđurlandinu. Ţađ ţýđir breytt landamćri.

Ţađ er stál í stál en stríđsađilar virđast engu ađ síđur tala saman á bakviđ tjöldin, samanber skipulegt undanhald Rússa frá Kherson. Kannski sigrar raunsćiđ. Ţá er skammt í friđinn.

 


mbl.is Pútín mun ekki hitta Biden á Balí
Tilkynna um óviđeigandi tengingu viđ frétt

Viđreisn, tilgangslaus flokkur

Viđreisn er sex ára gamall flokkur, stofnađur til ađ Ísland yrđi ESB-ríki, - fjórum árum eftir ađ ESB-umsókn var lögđ ofan í skúffu.

Viđreisn var stofnuđ til ađ verđa hćgri-hćkja Samfylkingar inn í sćluríkiđ fyrir austan haf. Nú ţegar kratarnir eru hćttir ESB-dađrinu og gefa ađild upp á bátinn bíđur Viđreisnar skipbrot.

Helsti talsmađur flokksins er gamall RÚV-ari sem lifir á athyglinni sem  fyrrum starfsfélagar á Efstaleiti veita honum.

Málefnalega er Viđreisn í mótsögn viđ sjálfa sig. Í einn stađ gagnrýnir flokkurinn íslenska ríkisbákniđ en í annan stađ krefst flokkurinn aukins skrifrćđis frá Brussel. Hjörtur J. Guđmundsson fer í saumana á rökfćrslu flokksins og skrifar: ,,Međ öđrum orđum telur Evrópusambandiđ ţađ allt of lítiđ sem forystumenn Viđreisnar vilja meina ađ ţeir telji allt of stórt."

Í sölum alţingis eyđa ţingmenn Viđreisnar súrefni á ţjóđarsamkundunni og er haldiđ uppi međ almannafé. 

Sex ára raunasaga smáflokksins međ rangnefniđ - flokkurinn ćtlađi ekki ađ reisa neitt viđ heldur farga lýđveldinu - er áminning um fáránlegt flokkakrađak á alţingi. Á alţingi eru átta flokkar en málefnin hrökkva ekki til ađ gera fleiri en ţrjá stjórnmálaflokk, í mesta lagi fjóra, ţokkalega heilsteypta. Fitulagiđ, sem fylgir smáflokkum, tekur til sín orku og fjármuni sem betur vćri ráđstafađ í annađ og verđugra en tilgangslausar flokksnefnur.

 


Líkamsami

Nýtt hugtak, líkamsami, nćr yfir óánćgju međ líkamann annars vegar og hins vegar löngun til líkamslagfćringar, - helst á kostnađ annarra.

Fyrir er hugtakiđ kynami, sem nćr yfir ţá sem telja ađ međvitundin og líkaminn séu hvort af sínu kyni.

Líkamsami getur veriđ svekkelsi međ hćđ eđa smćđ skrokksins, litarhaft, lögun útlima, hár og neglur, vöđvamassa - eđa skort ţar á - og ekki síst ţyngd.

Ţeir sem óhressir eru međ líkamann sem ţeir fengu međ međvitundinni í fćđingu eiga von á góđu. Ţađ stendur til ađ gera kynama ađ sjúkdómi.

Kynami er eitt einkenni ţess ađ vera trans sem fylgir oft. Hann leiđir oft til óvinnufćrni ef hann er ekki međhöndlađur.

Segir talsmađur fólks međ kynama. Sérfrćđingur, auđvitađ.

Eftir ađ kynami verđur skilgreindur sem sjúkdómur opnast flóđgáttir fyrir fólk međ líkamsama. Ţađ verđur hćgt ađ skrá sig óvinnufćran, á kaupi hjá vinnuveitanda og sjúkrasjóđi stéttarfélaga, ef mađur hefur ama af rýrum upphandleggsvöđvum.

Međhöndlunin fćlist í líkamsrćkt, kostnađurinn greiddur af almannasjóđum. Ef mađur er ókátur međ nćpulegan húđlit yrđi lítiđ mál ađ búa til ama úr óánćgjunni og fá nokkurra vikna uppihald á suđrćnum slóđum ađ byggja upp vöđva og brúnku á kroppinn.

Líkamsami er ţćgileg sjúkdómsgreining til ađ láta samfélagiđ líđa önn fyrir hugdettu um ađ sniđugt vćri ađ búa í öđrum líkama en mađur fékk viđ fćđingu. Eins og kynami.

 

 


Loftslagshelvíti er hjátrú, ekki vísindi

Kjörhitastig jarđar óţekkt stćrđ. Trúbođar loftslagshelvítis láta eins og međalhiti plánetunnar sé valkvćđur. Mađurinn geti hćkkađ eđa lćkkađ hitastigiđ međ athöfnum eđa athafnaleysi. Ţađ er hjátrú.

Loftslagsvísindamađurinn Judith Curry fjallar um ţróun hjátrúarinnar síđustu árin. Fyrir áratug hótađi trúbođiđ ađ međalhiti jarđar hćkkađi um 4 til 5 gráđur fyrir lok aldar. Áriđ 2015 var spáin lćkkuđ í 2-3 gráđur en er núna komin í 1,5 gráđur. Samt er helvíti ávallt handan viđ horniđ.

Eftir hundrađ ár verđur ekki talađ um loftslagsvá, segir sćnski loftslagsvísindamađurinn Lennart Bengtsson í nýrri bók. Aftur verđur orđspor ţeirra sem mylja undir trúbođiđ rjúkandi rúst.

Fjölmiđlar átta sig vonum seinna á blekkingunni. Curry tilfćrir nokkur dćmi. Ţýska útgáfan Die Welt segir í gćr ađ hryllingsspádóma verđi ađ endurskođa. Trúbođiđ, segir Die Welt, rígheldur samt í bábiljuna um hamfarahlýnun. Ţađ gefur svo vel í ađra hönd ađ halda leiksýningunni gangandi. Orđspor, auđur og valdastađa er í húfi. 

Sameinuđu ţjóđirnar veđsettu sitt pólitíska kapítal í loftslagshjátrú. Ótaldir stjórnmálaflokkar og margvísleg samtök eru undir sömu sökina seld. Ţađ ţýđir ekki fyrir viđkomandi ađ segja hrćđsluáróđurinn settan fram í góđri trú.

Í langan tíma hefur legiđ fyrir ađ hjátrúin hefur ekkert međ vísindi ađ gera. Ţótt einhverjir illa ađ sér međ háskólapróf ábeki fáfrćđina ţarf ekki nema almenna ţekkingu á veđurfarssögu jarđarinnar til sjá í gegnum blekkingarvefinn.

Kjörhitastig jarđar er óţekkt stćrđ vegna ţess ađ fyrirbćriđ er ađeins til sem hugtak, ekki veruleiki. Margir nútímamenn eiga erfitt međ ađ skilja ađ heimurinn varđ til án ţess ađ mađurinn kćmi ţar nćrri. Mađurinn sjálfur, sem tegund, er afurđ ferla sem eru ómennskir. 

Frá ómunatíđ hefur hiti sveiflast frá einu skeiđi til annars. Síđasta ísöld var í gćr mćlt á tímabili jarđsögunnar eđa fyrir 12 ţúsund árum. Á sögulegum tíma er rómverska hlýskeiđiđ ţekkt, sömuleiđis miđaldahlýskeiđiđ og litla ísöld, sem lauk í kringum 1900. Allt er ţetta ţekking sem krefst engrar sérfrćđikunnáttu ađ tileinka sér. Ekki ćtti ađ vera nokkrum manni međalgreindum ofviđa ađ draga rökrétta ályktun af ţekkingunni. Ţađ er náttúran sem rćđur loftslagi en ekki mennskur máttur. 

Ţeir sem halda á lofti bábiljunni um manngert loftslag vinna tjón bćđi til lengri og skemmri tíma. Fátćk samfélög hafa ekki efni á ódýru eldsneyti sökum skattlagningar sem réttlćtt er međ loftslagsvá. Trúbođiđ er sagt byggja á vísindum, ţótt ţví sé alls ekki til ađ dreifa. Tiltrú almennings á vísindum mun veikjast stórum ţegar ţađ rennur upp fyrir fólki ađ ţađ var haft ađ fíflum í áratugi. 


mbl.is „Á hrađri leiđ til loftslagshelvítis“
Tilkynna um óviđeigandi tengingu viđ frétt

« Fyrri síđa | Nćsta síđa »

Innskráning

Ath. Vinsamlegast kveikiđ á Javascript til ađ hefja innskráningu.

Hafđu samband