Ekkert Úkraínustríđ vćri Trump forseti

Pútin hefđi ekki ráđist á Úkraínu ef Trump hefđi veriđ forseti, segir skoski sagnfrćđingurinn Njáll Ferguson. Njáll er eini núlifandi sagnfrćđingurinn sem er alţjóđleg stórstjarna, kennir í Harvard og er gestafyrirlesari í elítuháskólum.

Í viđtali í Die Welt vitnar Njáll í samtal Trump og golfarans John Daly, sem er skrautlegur mađur líkt og forsetinn fyrrverandi. Símtaliđ er frá byrjun mars. Trump segir efnislega ađ honum hafi líkađ vel viđ Pútín en samt sagt honum: Valdi minn, ef ţú rćđst á Úkraínu sendi ég kjarnorkusprengju á Moskvu. Trump segir í framhaldi viđ Daly: Pútín trúđi mér 5 prósent, kannski tíu prósent, en ţađ er nóg.

Ţannig vill til ađ ţessi hluti símtalsins er á youtube. Ţar sýpur drykkfelldi kylfingurinn á guđaveigum og spjallar viđ bindindismanninn Trump. Forsetinn fyrrverandi segir tilvitnuđ orđ.

,,Ég er ţeirrar skođunar," segir skoski sagnfrćđingurinn í viđtalinu viđ Die Welt, ,,ađ ef Trump hefđi náđ endurkjöri sem forseti hefđi Pútín líklega haldiđ ađ sér höndum í Úkraínu."

Njáll sagnfrćđingur er enginn ađdáandi Trump, finnur honum flest til foráttu. En segir samt ađ Trump vćri til muna líklegri ađ ráđa viđ heimsmálin en vafagemsinn Biden er kunni fátt og geti enn minna.

Saga í viđtengingarhćtti er vitanlega ágiskun. Hvađ ef Hitler hefđi ekki fćđst? En skođun sagnfrćđingsins er áhugaverđur vitnisburđur um hvernig alţjóđaelítan greinir Úkraínustríđiđ.

Njáll er ekki stuđningsmađur Pútín - en segir ađ Rússar muni sigra. Tćkifćriđ til ađ binda endi á átökin var í upphafi stríđs ţegar Rússum gekk illa. Nú standa leikar ţannig ađ Rússar eru á sigurbraut. Vesturlöndum er fariđ ađ leiđast ađ halda Kćnugarđsstjórninni á floti međ fjármagni og vopnum. Án vestrćns stuđnings er Úkraína búin ađ vera. 

 

 


mbl.is Trump snúinn aftur til Washington
Tilkynna um óviđeigandi tengingu viđ frétt

Er skortur á gagnkynhneigđu fólki?

Spurningin í fyrirsögn er rógburđur og smánun, samkvćmt skilgreiningu Samtakanna 78. Ţađ er í tísku ađ ráđast ađ rétti fólks ađ tjá sig. Ef einhver getur fundiđ eitthvađ í orđum einhvers til ađ smánast og niđurlćgjast er rokiđ upp til handa og fóta, klagađ á opinberum vettvangi og jafnvel kćrt til lögreglu.

Fyrr í ţessum mánuđi var stórt númer gert úr ţví ađ ţrír ungir menn geltu ađ samkynhneigđu pari. Látiđ var eins og hópur hafi gert ađsúg ađ parinu og samkynhneigđir mćttu vart um frjálst höfuđ strjúka. Öráreiti er ţađ kallađ ţegar einhver ţykist finna anda köldu í sinn garđ. Einn af skipuleggjendum druslugöngunnar fannst ađ sér vegiđ er kona sem hann áđur átti vingott viđ mćtti í gönguna međ annan upp á arminn. Nćmni á öráreiti leiđir til frekjulegrar tilćtlunarsemi. Fólk heldur sig sjálft nafla alheimsins.

Tískan ađ leita eins og ađ nál í heystakki ađ einhverju til ađ brjálast yfir leiđir samfélagiđ í ógöngur fái viđleitnin hljómgrunn. 

Jađarhópar njóta fullra mannréttinda fyrir ţćr sakir ađ ţjóđfélagiđ er umburđarlynt og leyfir fólki ađ vera hvađ ţađ vill og skilgreina sig á hvađa vegu sem ţađ sjálft kýs. Minnihlutahópar njóta góđs af sem og almenningur. Mannlífiđ verđur frjálsmannlegra og geđţekkara en ţađ annars vćri.

Umburđalyndi er ekki einstefnugata. Krafa um ađ frelsi fólks til hugsunar og tjáningar skuli takmarkađ ađ viđlagđri refsingu mun vitanlega bitna harđast á jađarhópum. Hversdags-Jón og Gunna munu fylgja í humátt á eftir tískunni og sćta lagi ađ úthrópa ţá sem skera sig úr fyrir ummćli á samfélagsmiđlum. Umburđarlyndi er fyrir alla eđa alls engan.

Í stuttu máli: brjálumst síđur og sjaldnar; umberum meira. 


mbl.is Samtökin '78 hafa lagt fram kćru
Tilkynna um óviđeigandi tengingu viđ frétt

Einar ruglar saman veđri og loftslagi

Fyrir 5 dögum sagđi veđurfrćđingur á Veđurstofu Íslands ,,ađ ekki sé kom­in nein lang­tímaspá fyr­ir versl­un­ar­manna­helg­ina sem mark er á tak­andi." Ein­ar Svein­björns­son veđur­frćđing­ur ţykist aftur á móti vita hvernig veđriđ verđur eftir mörg ár.

Einar veit vitanlega ekkert um veđurfar framtíđarinnar. Ekki frekar en ađ hann viti kjörhita jarđarinnar. Sumt veit enginn, m.a. ţetta tvennt: veđur langt fram í tímann og kjörhita jarđar.

Ţeir sem tala faglega um loftslagsmál gera skýran greinarmun á veđri og loftslagi. Veđurfrćđingurinn Anthony Watts heldur úti fréttasíđu um loftslagsmál. Hann útskýrir muninn sem Einar ruglar međ: ,,Veđur er atburđur sem getur varađ í nokkrar mínútur og upp í nokkra daga [...] Loftslag er međaltal veđurs yfir 30 ára tímabil skv. skilgreiningu Alţjóđaveđurfrćđistofnunarinnar, VMO." 

Hvers vegna ruglar Einar međ hugtök? Jú, til ađ ala á ótta almennings. Einar er fangi pólitískrar hugmyndafrćđi sem kennir ađ heimurinn sé á heljarţröm vegna manngerđra loftslagsbreytinga. Ţegar óvenjuleg hlýindi mćlast stekkur Einar fram en hann ţegir í kuldakasti. Einar og sálufélagar handvelja stađreyndir sem falla ađ hugmyndafrćđinni en líta framhjá stađreyndum sem mćla gegn. Skipulagđar blekkingar.

Hugmyndafrćđin er skáldskapur, ekki vísindi. Engin hamfarahlýnun á heimsvísu hefur átt sér stađ síđan mćlingar hófust. Síđustu 150 ár hefur heimurinn hlýnađ um 1 gráđu, segi og skrifa eina gráđu á selsíus. 

Í viđtalinu vitnar Einar í eina rannsókn ,,ţar sem rann­sak­end­ur komust ađ ţeirri niđur­stöđu ađ tvö­föld­un á CO2 í loft­hjúpi gćti valiđ ţeirri hringrás­ar­breyt­ingu ađ sumri í ţá veru ađ ţurrk­ar og hit­ar yrđu al­geng­ari í Evr­ópu." Orđalagiđ blekkir enda hannađ til ţess. Ef ekki er hćgt ađ spá um veđriđ nema nokkra daga fram í tímann er röklega ómögulegt ađ segja til um loftslag framtíđar.

Spádómar um loftslag framtíđarinnar eru álíka ábyggilegar og spá um veđriđ verslunarmannahelgina eftir 5 ár. Sérfrćđingar sem standa undir nafni vita ţetta. Til dćmis William Happer loftslagsvísindamađur og fyrrum prófessor í Princeton til áratuga: spár um loftslag framtíđar eru vísindaskáldskapur.

Međ ţví ađ nota kennivald sitt sem veđurfrćđingur til ađ bođa kukl ryđur Einar brautina fyrir fasista er vilja afnema frjálsa orđrćđu. Hugmyndafrćđin um manngert loftslag stenst ekki skođun og ţví verđi ađ banna andmćli. Fasismi í nafni manngćsku.


mbl.is „Ţessar hitabylgjur verđa alltaf tíđari“
Tilkynna um óviđeigandi tengingu viđ frétt

Woke hjálpar Rússum, valţröng Selenskí

Rússar eiga vaxandi vinsćldum ađ fagna í Afríku, skrifar Telegraph sem er and-rússneskur miđill, líkt og ţorri vestrćnna fjölmiđla.

Woke-hugmyndafrćđin tröllríđur vesturlöndum síđustu ári. Hugmyndafrćđin málar hvíta vesturlandabúa sem rasista og síđnýlendukúgara. Orđrćđan spilar beint upp í hendurnar á Rússum sem, ţótt hvítir séu, voru aldrei nýlenduveldi. Og, ţađ sem meira er, engin woke-hugmyndafrćđi er í Rússlandi.

Samningurinn í Tyrklandi, milli Úkraínu og Rússlands, međ blessun Sameinuđu ţjóđanna, um kornútflutning forđar fátćkum ţjóđum Afríku frá hungursneyđ. Pútín grćđir á ţessu, segir Telegraph gremjulega.

Samningurinn er sagđur einn af nokkrum sem voru undirritađir samtímis í Istambúl. Ađeins hluti samninganna er opinber. Stjórnmálaskýrendur segja ađ Pútin hafi fengiđ ţađ sem hann ţurfti.

Úkraínumenn virđast hafa veriđ neyddir af bakhjörlum sínum, vesturlöndum, ađ skrifa undir. Til ađ auglýsa vanmátt stjórnarinnar í Kćnugarđi skutu Rússar flugskeytum á Ódessu, einu hafnarborg Úkraínu viđ Svartahaf, og mana Selenskí ađ lýsa samningana dauđa og ógilda. Ef Selenskí gerir ţađ situr hann uppi međ Svarta-Pétur, óvinur sveltandi ţjóđa.

Woke-vesturlönd stjórna fréttaumfjöllun Úkraínudeilunnar en Pútín rćđur atburđarásinni.


mbl.is Rússum er ekki treystandi ađ mati Selenskí
Tilkynna um óviđeigandi tengingu viđ frétt

Skođun rannsökuđ, en ekki leki

Sigríđur J. Friđjónsdóttir ríkissaksóknari ćtlar ađ ,,skođa" ummćli Helga Magnúsar Gunnarssonar vararíkissaksóknara. Í raun eru ummćlin rannsökuđ. Annars myndi Sigríđur einfaldlega segja sína skođun á skođunum Helga.

Í vor var framiđ alvarlegt trúnađarbrot í landsrétti ţegar rannsóknagögnum var lekiđ til RSK-miđla sem hýsa sakborninga í alvarlegu refsimáli er varđar byrlun og gagnastuld. Alvöru glćpir, sem sagt, ekki skođanaglćpur. Tilfallandi athugasemd 24. maí fjallađi um máliđ

Engin fordćmi eru fyrir ţví ađ starfsmađur landsréttar leki trúnađargögnum, stađfestir Gunnar Viđar skrifstofustjóri landsréttar í Fréttablađinu. En einmitt ţađ gerđist í vor ţegar gögnum var lekiđ í RÚV, Stundina og Kjarnann, RSK-miđla. Gögnin varđa lögreglurannsókn á byrlun og gagnastuldi ţar sem fjórir blađamenn RSK-miđla eru sakborningar. 

Engin rannsókn var gerđ á lekanum, hvorki af hálfu landsréttar né ríkissaksóknara. Ţađ má sem sagt grafa undan réttarríkinu međ ţví ađ spilla sakamálarannsókn á alvarlegum glćp. En ţađ má alls ekki hafa sína skođun á samfélagsmálum. Rétttrúnađurinn trompar réttarríkiđ. 


mbl.is Ummćli Helga til skođunar hjá ríkissaksóknara
Tilkynna um óviđeigandi tengingu viđ frétt

Slaufun ađ kröfu Andra Snćs

Heimurinn brennur og ritstjórn Morgunblađsins á ađ leggja niđur störf ţegar Staksteinar birta tilfallandi gagnrýni á heimsendaspár vegna loftslags af mannavöldum. Á ţessa leiđ er málflutningur Andra Snćs Magnasonar rithöfundar á Fjölmiđlanördum á Facebook. Stundin endurómar.

Tilefniđ er blogg ţar sem vitnađ er í tvo íslenska veđurfrćđinga, bandarískan loftslagsvísindamann, auk annarra heimilda, og dregnar ályktanir sem eru Andra Snć ekki ađ skapi.

Fyrir ţrem árum krafđist Andri Snćr ţöggunar gagnrýnisradda á manngert loftslag. Síđan hefur slaufunarmenningin vaxiđ og dafnađ. Nú er tímabćrt ađ krefjast ađ starfsfólk fjölmiđla leggi niđur störf ef svo ber viđ ađ vitnađ er í ađra en handhafa rétttrúnađarins.

Menn eins og Andri Snćr eru óvinir frjáls samfélags viti borinna manna. Í menningargúlagi Andra Snćs er ađeins ein skođun leyfđ og rökrćđur bannađar. 

Áriđ 2019, sama ár og hann heimtađi ţöggun, var Andri Snćr í fréttum vegna andlátsfregnar sem hann samdi um jökulinn Ok er rithöfundurinn sagđi vera ađ hverfa vegna manngerđs veđurfars. Andri Snćr fíflađi Katrínu forsćtis međ sér í pílagrímsför á hálendiđ međ minningarskjöld. En jökullinn hvarf 59 árum áđur, eins og rifjađ var upp í tilfallandi athugasemd. Náttúran hafđi framiđ glćpinn fyrir tveim kynslóđum en Andra Snć var í mun ađ kenna núlifandi Íslendingum um vođaverkiđ. 

Ofstćki kjána er öđrum ţrćđi skoplegt en hinum ţrćđinum sorglegur vitnisburđur um menningarástand.

 


Trump sýknađur en samt sekur

Trump ţáverandi forseti stjórnađi ekki atlögunni 6. janúar 2021 ađ ţinghúsinu í Washington. Ekki frekar en ađ Pútín Rússlandsforseti hafi tryggt kjör Trump haustiđ 2016. Stórar ásakanir en ósannar. 

Andstćđingar Trump segja hann ekki njóta trausts. Rökin eru ţau ađ ţótt Trump sé saklaus eru ásakanir svo alvarlegar ađ ótćkt sé ađ Trump fái kjör á ný, jafnvel ţótt hann hafi til ţess kjörfylgi.

Málflutningurinn er tímanna tákn. Saklausir menn eru sekir ef ásakanir eru nógu stórar. 


mbl.is Fylgdist međ árásinni í sjónvarpinu og gerđi ekkert
Tilkynna um óviđeigandi tengingu viđ frétt

Ný heimsskipan eftir stríđ

Stofnađ var til Úkraínustríđsins međ ásetningi beggja stríđsađila ađ breyta heinspólitíkinni. Vestriđ, ţ.e. Bandaríkin og Nató, gerđu bandalag viđ Úkraínustjórn um ađ klekkja á Rússum.

Obama ţáverandi forseti Bandaríkjanna sagđi 2014 ađ Rússland vćri veikt og yrđi ađ kenna lexíu; ţá ađ standa og sitja eins og vestriđ býđur. Vesturlönd byggđu upp Úkraínuher frá grunni, međ fjármagni, vopnum og ţjálfun skv. handbókum Nató.

Rússar líta á stríđiđ sem prófstein á ţađ hvort landiđ eigi sjálfstćđan tilverurétt án ţess ađ krjúpa fyrir Bandaríkjunum og Nató. Pútín talar um nýja heimsskipan ađ loknu hernađi. 

Eftir ađ stríđ skall á í febrúar var lokađ á allar málamiđlanir. Annar ađilinn verđur ađ tapa og hinn ađ sigra. Ađeins frćđilegur möguleiki er á jafntefli. Ţađ jafntefli, í formi friđarsamninga, yrđi annađ tveggja á rússneskum forsendum eđa vestrćnum.

Ef vesturlönd og Kćnugarđur sigra er Rússland búiđ ađ vera. Nágrannar Rússa, gömlu sovétlýđveldin, myndu narta í hrćiđ og fyrirsjáanlegur innanlandsófriđur ylli endalokum rússneska ríkisins. 

Sigri Rússland réđu vesturlönd ekki lengur dagskrá heimsmálanna. Vesturlönd yrđu ekki lengur einráđ fyrirmynd ríkja Asíu, Afríku og Suđur-Ameríku. Rússland í bandalagi viđ Kína yrđi mótvćgi.  

Vestur-Evrópa, ţ.e. ESB, verđur sérstaklega illa úti ef Rússar fara međ sigur af hólmi. Vegna landfrćđilegrar legu, hernađarlegs vanmáttar og hráefnafátćktar, orka og korn, verđur Vestur-Evrópa háđ velvilja rússneskra yfirvalda í mun meira mćli en hingađ til. Fullmikiđ vćri ađ segja Evrópusambandiđ á rússnesku áhrifasvćđi. En ţađ stappar nćrri. (Innan sviga: Hjörtur J. Guđmundsson bendir á hćpinn málflutning íslenskra ESB-sinna, sem halda friđur og öryggi fáist í Brussel.)

Vígaferlin á sléttum Garđaríkis breyta heiminum. Til átaka var stofnađ međ einbeittum ásetningi stórvelda ađ útkljá međ ófriđi ágreining sem mátti leysa međ samningum.  Almenningur finnur á eigin skinni hörmungar stríđsins. Breska útgáfan Guardian birtir myndband úkraínskar konu sem örvćntir um eiginmanninn er skal međ góđu eđa illu á vígvöllinn. Menningarţjóđir ţurfa sitt fallbyssufóđur.      

 

 


mbl.is Rússar einbeita sér ekki lengur ađeins ađ austrinu
Tilkynna um óviđeigandi tengingu viđ frétt

Kalt Ísland, heitt Bretland - hvađ međ ţađ?

,,Fyrstu 15 dagar júlímánuđir hafa veriđ í kaldara lagi í Reykjavík. Međalhiti ţeirra er 10,4 stig, -0,8 stigum neđan međallags sömu daga 1991 til 2020 og -0,7 stigum neđan međallags síđustu tíu ára. Hitinn rađast í 19. hlýjasta sćti (af 22 á öldinni)", skrifar Trausti Jónsson veđurfrćđingur.

Ţannig er ţađ međ veđriđ, ţađ er breytilegt milli landssvćđa og breytist frá einum tíma til annars. Loftslagsváin er ýkjusaga, sagđi annar gamalreyndur íslenskur veđurfrćđingur, Magnús Jónsson; ,,Hlýnun sem lík­lega er orđin um 1°C á síđ­ustu 150 árum ţar sem lang­tíma­međ­al­hiti jarđ­ar­innar hefur hćkkađ um 0.1°C á hverjum 15 árum ađ jafn­ađ­i." 

Loftslagsvísindamađurinn John Christy var svo vinsamlegar ađ gefa Láru á Refskinnu fćri á spjalli um veđur. Christy heldur gagnabanka í samvinnu viđ félaga sinn Roy Spencer um hitafar lofthjúpsins annars vegar og hins vegar spádóma hamfarasinna. Í áratugi hafa spádómar um hamfarahlýnun reynst rangir.

En svo koma nokkrir heitir dagar og fullyrđingar um sameignlegt sjálfsmorđ mannkyns streyma frá fólki sem á ađ heita međ fullu viti, eins og António Guterres, ađalframkvćmdastjóri Sameinuđu ţjóđanna. Sameinuđu ţjóđirnar handvöldu vísindamenn sem trúa á manngert veđur fyrir meira en 30 árum. Ástćđan var pólitísk, ekki vísindaleg. Sameinuđu ţjóđunum vantađi hlutverk á alţjóđavísu.

Hamfaraspámennskan er stóriđnađur sem freistar ţess ađ valta yfir ţau sannindi ađ náttúran en ekki mađurinn stjórnar veđrinu.


mbl.is Hitinn yfir 40 gráđur í fyrsta sinn
Tilkynna um óviđeigandi tengingu viđ frétt

Fíkn, vćndi og ómöguleiki

Fíkn er hugarástand. Langt leiddur fíkill er skeytingarlaus um annađ en fullnćgju fíknarinnar. Forsenda fyrir bata er ađ fíkill viđurkenni ástand sitt. Iđulega gerir hann ţađ ekki fyrr en öll sund eru lokuđ.

Sumir vinstrimenn vilja lögleiđa fíkniefni en ţora ekki ađ segja ţađ upphátt. Ţeir bera fyrir sig fíkla, segja ţá eiga bágt og ekki skuli refsa ţeim tvöfalt. En sjálfskađi er ekki refsing heldur sjálfskaparvíti. Ef lög banna eitthvađ og einhver brýtur ţau refsilaust eru lögin tilgangslaus.

Frjálshyggjumenn hlynntir lögleiđingu fíkniefna koma til dyranna eins og ţeir eru klćddir (almennt er ţetta munurinn á vinstri- og hćgrimönnum) og segja fullveđja einstaklinga eiga sjálfa ađ ákveđa hvađ ţeir innbyrđa.

Rök frjálshyggjumanna eru málefnalega og siđferđilega sterkari en vinstrimanna, enda híma ţeir ekki í skápnum međ afstöđu sína.

Sömu rök frjálshyggjumanna gilda um lögleiđingu vćndis. Einstaklingurinn eigi sig sjálfur og megi selja ađgang ađ skrokknum séu kaupendur fyrir hendi.

Tillaga, eđa öllu heldur hugmynd, heilbrigđisráđherra um ađ fíklar fái refsilaust ađ höndla međ ólögleg fíkniefni skapar hvata tómstundaneytenda, sem enn eru ekki fíklar, ađ lýsa sig háđa eiturlyfjum. Ekki er ţađ hlutverk stjórnvalda ađ hvetja fólk til sjálfsskađa.

Lögleiđing fíkniefna verđur ađeins gerđ međ rökum frjálshyggjumanna. Önnur rök eru meira og minna siđlaus og óverjandi. Slái lögleiđing fíkniefna í gegn er hindrunum fyrir lögleiđingu vćndis rutt úr vegi. Lögleiđing sjálfsskađa međ fíkniefnum en róttćkari breyting en ađ leyfa vćndi. Óhófleg vímuefnanotkun er meiri misţyrming en ađ selja og kaupa blíđu.  Annađ hvort á einstaklingurinn rétt ađ ráđstafa skrokk sínum eđa ekki. 

Pólitíski ómöguleikinn er sá ađ fyrr frýs í helvíti en ađ vinstrimenn og frjálshyggjumenn verđi sammála.

Harla gott fyrir okkur íhaldsmennina. Viđ heiđrum gildi er gćta jafnrćđis milli einstaklingsfrelsis og samfélagsheilla.


mbl.is Tillagan sé ekki framkvćmanleg
Tilkynna um óviđeigandi tengingu viđ frétt

« Fyrri síđa | Nćsta síđa »

Innskráning

Ath. Vinsamlegast kveikiđ á Javascript til ađ hefja innskráningu.

Hafđu samband