Įn dvalarleyfis en stundar heimilisofbeldi

Fjölmenning vinstrimanna, gjöriš svo vel.


mbl.is Ķ einangrun eftir heimilisofbeldi
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Pólitķsk vķsindi og spurningin um vešriš

Nįttśran er eldri en mašurinn į jöršinni. Vķsindi eru tilraun mannsins aš skilja nįttśruna. 

Almennasta lögmįl nįttśrunnar er aš hafi nįttśrulegt įstand tekiš breytingum einu sinni er lķklegt aš breytingarnar endurtaki sig.

Ekki er til heildstęš vķsindakenning um vešurfar į jöršinni. Vešurspįr eru t.d. ašeins til fimm daga eša svo. Įstęšan er aš vķsindamenn vita ekki betur um nįttśrulegar skammtķmasveiflur ķ vešurfari. Ekki žarf neina sérstaka snilli til aš sjį žaš ķ hendi sér aš vķsindagrein, sem ekki getur spįš fyrir nįttśrufyrirbrigši nema nokkra daga fram ķ tķmann, er traušla ķ fęrum aš segja til um langtķmabreytingar.

Sagnfręši, fornleifafręši og fornvešurfręši segja okkur frį stórkostlegum sveiflum ķ loftslagi jaršar og žvķ meiri sem lengra er fariš aftur ķ tķmann. Um 1200 f. Kr. verša loftslagsbreytingar sem leggja af velli sišmenningarrķki viš Mišjaršarhaf. Rómverska hlżskeišiš fór saman viš śtženslu rómarveldis fyrstu aldir eftir Krist. Tķmabiliš frį um 900-1300, kallaš mišaldahlżskeišiš, bauš upp į landnįm Ķslands og norręnan saušfjįrbśskap į Gręnlandi. Kuldaskeišiš ķ kjölfariš varši fram eftir 19. öld og er kallaš litla ķsöld; norręnir menn gįfust upp į Gręnlandi og nęstum žvķ Ķslandi.

Alvöruvķsindi segja okkur aš vešurfar į jöršinni lżtur nįttśrulegum lögmįlum. Sišastu ķsöld lauk fyrir um 12 žśsund įrum.

Pólitķsk vķsindi reyna aš telja okkur trś um manngert vešurfar. Žau segja manninn hękka mešallofthita jaršarinnar, sem męlist nśna tępar 15°C. En žessi pólitķsku vķsindi neita aš svara barnalega einfaldri spurningu: hvert er kjörhitastig jaršarinnar?

Hvers vegna er spurningunni ekki svaraš? Jś, svariš fęli ķ sér afhjśpun. Gervivķsindamenn žęttust vita betur en nįttśran hvert kjörhitastig jaršar ętti aš vera. Pólitķsku vķsindin eru ekki byggš į žekkingu og skilningi į nįttśrunni heldur hrokafullum fordómum um aš mašurinn sé nįttśrunni ęšri. Dramb er falli nęst.


mbl.is Magn gróšurhśsalofttegunda aldrei meira
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Skyndiréttlętiš og tveir formenn

Formašur Mišflokksins er spuršur hvers vegna hann stökkvi ekki į fordęmingarvagninn kenndan viš Samherja-Namibķu. Nįkvęmari oršalag spurningarinnar vęri svona: ,,Hvers vegna tekur žś ekki žįtt ķ skyndiréttlętinu ķ boši RŚV, Sigmundur Davķš?"

Žorgeršur Katrķn Gunnarsdóttir formašur Višreisnar er alveg til ķ skyndiréttlęti žar sem veišar Samherja viš strendur Namibķu eru skyndilega oršnar įhrifavaldur ķ ķslensku fiskveišistjórnunarkerfi.

Annar formašurinn er varkįr og bišur um stašreyndir mįls į mešan hinn hręrir ķ einn graut Namibķu og Ķslandi. Sumir stjórnmįlamenn stunda skyndikynni viš veruleikann į mešan ašrir eru ķ traustara sambandi.


mbl.is Žjóšir rįši sjįlfar yfir aušlindum sķnum
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Bloggfęrslur 25. nóvember 2019

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband